De strategie · supply & demand

Waar de orders lagen die de draai maakten.

Dit is het prijstechnische deel: de plek waar wij daadwerkelijk instappen. De zes instrumenten zeggen welke kant je serieuzer neemt, een zone zegt op welke prijs je het doet, en hoe ver je stop eronder hangt.

leg, base, legschematisch · geen koersen, geen datums

Leg, base, leg

01Legeen impuls die ergens vandaan komt
02Baseeen paar besluiteloze candles, kleine bodies
03Legeen impuls die eruit vertrekt en buiten de base sluit
04De zonehet blokje waar die orders lagen
Een supply & demand-zone is geen lijn maar een blokje, en het is geen mening. Op die paar candles stonden orders die groot genoeg waren om de markt te laten draaien. Ze zijn niet allemaal gevuld: een deel ligt er nog, en daarom reageert de koers als hij terugkomt.

Vier soorten, en waarom de naam ertoe doet

De twee legs bepalen hoe de zone heet, en dat is geen etiket maar de reden dat je er wel of niet op handelt.

de vier vormende eerste letter is de leg ervoor, de laatste de leg erna
RBR · rally-base-rallyDemand zone in een stijging. De markt liep omhoog, stond even stil en liep verder. Dit is voortzetting, en het is de meest voorkomende.
DBR · drop-base-rallyDemand zone op een draai. De markt viel, stond stil en keerde om. Dit is de vorm die de meeste mensen bedoelen als ze over supply & demand praten.
DBD · drop-base-dropSupply zone in een daling. Voortzetting naar beneden.
RBD · rally-base-dropSupply zone op een draai. De markt liep op, stokte en keerde.
Vertrekt de tweede leg met een gat, zodat hij de candle vóór de base niet meer raakt, dan is dat de sterkste vorm die er is. Er is daar dan letterlijk niets verhandeld.

Fresh tegen tested

Dit is de regel waar het bij de meeste mensen misgaat. Een zone is fresh zolang de koers er sinds het ontstaan niet is teruggeweest. Komt hij er één keer in, dan is een deel van die orders opgegeten en is de zone daarna een slappere versie van zichzelf.

waarom een tweede keer minder werktdezelfde zone, twee momenten
Freshde orders die de draai maakten liggen er nog. Dit is het niveau waar iets kan gebeuren
zelfde blokje
Testedde koers is er geweest en heeft een deel weggehaald. Wat er nog ligt is een rest
Onze indicator toont standaard alleen fresh zones. Een verbruikt niveau op je chart laten staan is precies hoe een grafiek vol lijnen komt te staan waar niets meer gebeurt.

Met het blote oog, of gemeten

Vrijwel iedereen tekent supply & demand met de hand. Dat kán, en het werkt ook, maar je moet er behoorlijk goed in zijn: je moet een base kunnen onderscheiden van een gewone pauze, zien of de leg erna echt explosief was, en onthouden of de koers er al een keer geweest is. Wij kunnen dat, en juist daarom weten we hoe wankel het is.

Het probleem is niet het tekenen maar wat eromheen gebeurt. Je tekent er een paar te veel omdat ze er achteraf goed uitzien. Je laat er één staan omdat je er een positie in hebt. Je vindt een zone sterk op maandag en zwak op donderdag, met precies dezelfde candles op je scherm. Dat is geen gebrek aan discipline, dat is wat een mens nu eenmaal doet met iets dat hij zelf mag beoordelen.

Daarom hebben wij het omgedraaid. Wij gebruiken supply & demand kwantitatief: elke zone krijgt een cijfer dat uit de data zelf komt, en de rest haalt het scherm niet. Niet om te voorspellen of een niveau houdt, maar om te meten hoe krachtig de reactie was die hem maakte. Dat is een getal, geen gevoel, en het staat er morgen nog hetzelfde.

wat er wegvaltschematisch · de verhoudingen zijn illustratief

Van alles wat op een zone lijkt naar wat er overblijft

Alles wat op een zone lijktElke keer dat de koers stilstond en daarna wegliep
Alleen wat de vorm echt heeftLeg, base, leg, met een base van een paar candles en een leg die erbuiten sluit
Alleen freshDe koers is er sinds het ontstaan niet teruggeweest
Alleen groot genoeg voor de kostenEen zone die zijn eigen commissie niet kan dragen is geen trade
Alleen boven het cijferVerplaatsing en volume samen boven de drempel
Elke stap gooit weg, en dat is precies de bedoeling. Een chart vol zones is net zo onbruikbaar als een chart zonder. Wat overblijft is het handjevol niveaus waar iets gemeten is dat de moeite waard is, en die kun je met aandacht volgen in plaats van met een half oog.

Wat er dan op je scherm staat

de indicator op een chartschematisch · geen koersen, geen datums

Dezelfde candles, alleen de zones die het haalden

wat de indicator overhoudtzonezonete zwak
Twee zones blijven staan, en de middelste haalt het niet. Die had de vorm wel, maar de leg eruit was slap en het volume erbij gewoon. Hij komt er grijs op en je kunt hem helemaal uitzetten. Dat scheelt je niet alleen ruis: het scheelt je vooral het gesprek met jezelf over de vraag of hij misschien toch telt.

Dit is waar onze eigen gereedschappen voor zijn. De indicator doet het rekenwerk dat jij anders met je ogen en je geheugen moet doen, en hij doet het elke candle opnieuw, op elk instrument tegelijk, zonder dat het uitmaakt hoe je dag verliep. Jij houdt de beslissing, maar je neemt hem op een scherm waar alleen nog staat wat door de meetlat kwam.

Daar zit het echte voordeel, en dat is niet dat het beter voorspelt. Het is dat er minder te vinden valt. Minder zones betekent minder momenten waarop je jezelf kunt overtuigen, en de trade die je wel neemt is er een die je achteraf kunt nakijken: het cijfer stond er, de regels stonden er, en je kunt zien of je ze gevolgd hebt.

Hoe een zone een cijfer krijgt

Niet elke zone is even goed, en de oudere versie van onze indicator koos gewoon de dichtstbijzijnde. Nu krijgt elke zone een cijfer van 0 tot 100, opgebouwd uit twee dingen die je allebei kunt nameten.

het kwaliteitscijfer60 procent verplaatsing, 40 procent volume
Verplaatsing · 60%Hoe ver de koers ná de zone is weggelopen, gemeten in zonehoogtes. Een zone van 20 punten waar de markt 100 punten vandaan rende is sterker dan een zone van 80 punten die diezelfde 100 punten opleverde. Verzadigt op vijf keer.
Volume · 40%Het volume van de explosieve candle tegen het gemiddelde ervoor. Verzadigt op twee keer. Heeft het instrument geen volume, dan telt verplaatsing voor honderd procent.
Wat het cijfer betekentOnder de 40 wordt een zone meestal weggeveegd in plaats van gerespecteerd. Boven de 70 is het materiaal om een order op te leggen. Daartussen is het context.
De verplaatsing wordt levend gemeten, dus ook een beweging die nog dagen doorloopt telt mee. Dat is geen vooruitkijken: op het moment dat je een order overweegt is die afstand allang geschiedenis.

Waar de instap ligt, en de stop

De zone heeft twee randen. De proximal rand is de kant waar de koers vandaan komt, de distal rand is de verre kant. Daartussen ligt alles vast.

instap, stop en doelalle drie bekend op het moment dat de zone ontstaat
doel: instap plus het risico maal de verhouding
proximal rand: hier raakt de koers de zone
instap: standaard 35 procent de zone in
distal rand: het diepste punt van de hele formatie
stop: een halve zonehoogte daaronder
De stop hangt niet op de rand maar eronder. Op de rand zelf word je eruit getikt door de ruis van de zone zelf, en dan had je gelijk zonder positie. Het doel wordt gemeten vanaf de instaplijn en niet vanaf de rand, want dat is de prijs die je werkelijk betaalt.

De tweestaps instap

Er ligt standaard een limietorder op die instaplijn. Dat werkt, maar je koopt een vallend mes: op dat moment wacht je nog op de reactie waar de hele opzet om begonnen is.

In de tweestaps variant is die 35 procent geen order meer maar een wekker. De zone gaat op scherp, er wordt niets gekocht, en vanaf dat moment kijkt de indicator naar de structuur op je eigen chart.

  1. De koers komt de zone in

    Vijfendertig procent diep. De zone gaat op scherp en de low van die reactiecandle wordt het ankerpunt. Er wordt nog niets gekocht.

  2. De koers loopt weg en zet een top

    Dat is de high die later genomen moet worden. Een draaipunt is pas bekend als er twee candles achter liggen, dus je weet het een uur later op de dertig minuten. Dat is geen vertraging die weg te poetsen is maar de prijs van niet vooruitkijken.

  3. De koers valt terug en zet een bodem

    Nog steeds geen trade. Standaard wil de opzet er twee: terug naar de low van de reactie, weer omhoog, en dan pas die tweede bodem.

  4. Pas als die top genomen wordt, vult de order

    Een stop-order op de doorbraak, met de stop onder de laatst gevormde bodem. Daar is het om te doen: die stop zat onder de hele weekzone en hangt nu onder een bodem van een half uur oud.

Je betaalt een slechtere prijs, want je koopt boven de zone in plaats van erin, en je mist elke zone die meteen wegrent. Daar staat tegenover dat dezelfde afstand naar je doel een veelvoud in R oplevert. Dat is geen andere instap maar een andere strategie, en welke van de twee op jouw instrument beter werkt moet de tabel zeggen, niet je gevoel.

Wat de tools verder uitrekenen

Een cijfer voor de zone is het begin. Daarna komt de vraag waar je precies instapt, waar je stop hangt en waar je doel ligt, en dat zijn stuk voor stuk dingen die je kunt meten in plaats van kiezen. Wij hebben ze gemeten, over jaren aan data en per instrument, want het antwoord verschilt.

De stop: een vaste afstand of een stop op maat

De meeste mensen houden een vaste stopafstand aan, of erger nog een vast bedrag. Dat gaat mis zodra de markt van karakter verandert. Dezelfde afstand is in een rustige week veel te ruim en in een woelige week veel te krap, en in het tweede geval word je uitgestopt door beweging die niets met je idee te maken had.

Daarom rekenen onze tools de stop uit met de ATR: de gemiddelde afstand die een markt de laatste tijd per candle aflegt. Dat is een maat voor volatiliteit, en hij zegt hoeveel ruimte een markt op dit moment nodig heeft om gewoon te ademen.

ATRschematisch · geen koersen, geen bedragen

Dezelfde zone, twee markten

de stop schuift mee met de marktrustige marktstop op maatvaste stopbeweeglijke marktvaste stopstop op maat
Links een rustige markt, rechts dezelfde zone in een markt die veel harder beweegt. De gestreepte lijn is een vaste stop en staat in allebei even ver weg. Links is dat te ruim en riskeer je meer dan nodig. Rechts is het te krap en tikt de eerste de beste candle hem aan. De rode lijn schuift mee met wat de markt op dat moment doet, en dat is wat je wilt.

Waar in de zone je instapt

Een zone is een blokje en geen lijn, en dus zit er een keuze in. Stap je in zodra de koers de bovenkant raakt, of wacht je tot hij twintig procent naar binnen is, of tot het midden? Hoe dieper je wacht, hoe beter je prijs en hoe kleiner je risico naar de stop. Maar ook: hoe vaker je hem helemaal mist.

waar de order ligtschematisch · geen koersen, geen percentages

Vier plekken in hetzelfde blokje

waar in de zone stap je inbovenkant20% erinmidden80% erinonderkantde stop
Dat is geen smaakkwestie maar een afweging met twee kanten, en allebei zijn ze te tellen. Hoe vaak werd elke diepte geraakt, en wat leverde de trade op als hij geraakt werd. Die twee tegen elkaar geeft een antwoord per instrument, en dat antwoord is niet overal hetzelfde.

En de rest van de vragen die er zijn

Zodra je doorhebt dat dit meetbaar is, blijkt bijna alles het te zijn.

Wick of body closeStap je in zodra een wick de zone raakt, of pas als een candle erín sluit? Het eerste vult vaker, het tweede vult beter. Welke van de twee wint verschilt per markt.
Wel of geen retestWacht je op een terugkeer naar de zone en daarna een tweede beweging eruit, of stap je meteen in? Dezelfde afweging tussen vaker meedoen en beter meedoen.
Waar het doel hoortVast op een veelvoud van je risico, op de eerstvolgende zone aan de andere kant, of ook op maat via de ATR. Precies dezelfde vraag als bij de stop, en hij heeft ook een gemeten antwoord.
Hoe lang een zone meeteltEen zone verloopt. Na hoeveel candles hij zijn waarde kwijt is hoef je niet te gokken: je kunt tellen hoe vaak een oude zone nog werkte.

Dit is wat wij met kwantitatief bedoelen. Niet dat een computer beslist, maar dat elke keuze in de opzet een keer is nagerekend in plaats van overgenomen. Waar de instap ligt, hoe ver de stop staat, wanneer het doel valt: het zijn allemaal knoppen, en van elke knop weten wij wat hij op welk instrument doet.

Daar komt de laatste laag bovenop. De fundamentals en de macro zeggen welke kant je die weken serieuzer neemt, het volume zegt waar het geld zijn werk deed, en de zone zegt op welke prijs je dat omzet in een order. Alle drie tegelijk is zeldzaam, en dat is precies waarom je er niet veel per maand hoeft te doen.

Het gevolg is niet dat het altijd goed gaat. Het is dat het niet meer spannend is. Je zit niet naar een scherm te kijken met de vraag of dit hem is. Je weet welke zone door de meetlat kwam, waar je instap ligt, waar je stop hangt en wat het je kost als je ongelijk hebt, en dat stond er allemaal al voordat de koers in de buurt kwam. Dat is geen truc en het is ook niet makkelijk. Het is alleen wel rustig, en daar zijn wij goed in.

Waar het misgaat

Lees dit voordat je ermee aan de slag gaat

Een zone is geen muur. Hij is stuk na twee sloten voorbij zijn rand, niet na één: één slot erdoorheen is een uitschieter, twee is acceptatie. En zones verlopen: een weekzone van vier jaar oud is geen verse order meer maar een herinnering.

Daar komt bij dat een krappe stop een groot gevaar is. Uit onze eigen backtest: een short met 64 dollar risico raakte zijn doel en leverde 71 cent op, omdat de commissie 79 dollar was. Zones die te klein zijn om hun eigen kosten te dragen horen niet op je chart, en daar zit sindsdien een filter op.

Hoe dit samenhangt met de zes instrumenten

De zes vertellen je welke kant je die weken serieuzer neemt. Een supply & demand-zone vertelt je waar je dat doet, en wat het je kost als je ongelijk hebt. Zonder de zes handel je elke zone die langskomt; zonder de zones heb je gelijk zonder instapprijs.

De volumelaag doet daar nog iets bovenop: elke zone krijgt een rol. Brak de beweging die hem maakte dwars door de value area heen, dan is het een uitbraakzone. Bleef alles binnen de value area, dan is het een rotatiezone en zijn de randen van dat gebied je doel.

Veelgestelde vragen

Is dit hetzelfde als steun en weerstand?

Nee. Steun en weerstand zijn lijnen die je tekent omdat de koers er eerder draaide. Een zone is een blokje met een reden: er stonden orders die de markt lieten draaien, en een deel daarvan ligt er nog. Daarom heeft een zone ook een bovenkant en een onderkant, en een stop die daaronder hangt.

Op welke timeframe werkt dit?

De zones komen van een hogere timeframe dan je chart: chart op dertig minuten, zones op dagelijks of wekelijks. Lees je de structuur op dezelfde candles als de zone, dan is er niets te zien.

Hoeveel zones staan er op een chart?

Standaard vier aan elke kant, apart geteld, zodat demand nooit supply van je scherm duwt. Alleen fresh, en alleen boven een minimumcijfer.

Kan ik de indicator krijgen?

Die zit bij het programma. Hij is in Pine geschreven voor TradingView, en er hoort een strategie bij waarmee je de regels kunt toetsen op je eigen instrument in plaats van ze te geloven.

Werkt dit zonder de andere instrumenten?

Het werkt, maar dan handel je elke zone die langskomt. De zes lagen zijn het filter dat bepaalt welke zone je serieus neemt, en dat scheelt meer dan welke instelling in de indicator dan ook.

Lees hierna

Nieuwe reeks · De optiemarktCall en putEen optie is een verzekering, en iemand schrijft hem. De payoff voor beide kanten, de premium en de Greeks.Verder lezen →

Hangt hiermee samen

Alle stukken in de strategie →

Wil je dit leren lezen?

In een kennismaking van een kwartier lopen we een echte zone door: hoe hij ontstaat, waarom hij een cijfer krijgt en waar de stop dan komt. Geen verkooppraatje, en als het niet past zeggen we dat zelf.

Of vul de zes vragen in. Dan krijg je binnen een paar minuten een stuk over jouw situatie in je mail, ook als je daarna niet belt.