Dezelfde call, twee kanten
De brandverzekering
De makkelijkste manier om dit te onthouden is een verzekering. Je betaalt een bedrag zodat iemand anders het risico draagt dat jouw huis afbrandt. Brandt het niet af, dan is de verzekeraar je premie kwijt aan niets en houdt hij hem. Brandt het wel af, dan betaalt hij uit.
Een call is een verzekering tegen een prijs die omhoog gaat: je koopt het recht om later tegen een afgesproken prijs te kopen. Een put is een verzekering tegen een prijs die zakt: het recht om later tegen een afgesproken prijs te verkopen. Die afgesproken prijs heet de strike, en de datum waarop het afloopt de expiry.
Je bent niet verplicht hem te gebruiken. Dat is de kern van het woord optie: je hebt het recht, niet de plicht. De verkoper heeft wel de plicht, en daarom krijgt hij ervoor betaald.
Wat je precies koopt
Een optie gaat bijna altijd over honderd stuks tegelijk. De prijs die je op je scherm ziet is per stuk, dus wat je betaalt is dat bedrag maal honderd. Staat er 2,94 dan kost dat contract 294. Dat klinkt als een detail en het is de meest gemaakte rekenfout van beginners.
Dat is meteen waar de hefboom vandaan komt. Beweegt de onderliggende markt één punt en beweegt jouw optie volledig mee, dan verandert je positie met honderd. Je legde er misschien een paar honderd voor in. Diezelfde vermenigvuldiging werkt precies zo hard tegen je.
Het break-even punt
Hier zit de val bij een gekochte call. Je verdient niet zodra de koers boven de strike komt, maar pas zodra hij er ver genoeg boven komt om de premium terug te verdienen. Betaalde je tien punten premium op een strike van honderd, dan is je break-even honderdtien, niet honderd.
Dat betekent dat je gelijk kunt hebben over de richting en toch verlies neemt. Voor de verkoper is dat precies andersom: hij houdt de premium zolang de koers onder dat punt blijft, en pas daarboven begint zijn verlies.
In, op en uit het geld
Hoe je er in de praktijk een koopt
Een optie heeft net als elk ander product een bied- en een laatprijs. Koop je meteen, dan betaal je de ask; verkoop je meteen, dan krijg je de bid. Dat verschil is direct verlies op het moment dat je binnenstapt, en bij opties is het vaak breder dan bij de onderliggende markt.
Daarom leggen de meeste mensen hun order tussen de twee in en wachten ze tot iemand hem neemt. Je betaalt dan minder spread, maar je loopt het risico dat hij niet gevuld wordt en dat de beweging zonder jou vertrekt. Dat is dezelfde afweging tussen vaker meedoen en beter meedoen die overal terugkomt.
En let op de omvang. Op een strike waar weinig omgaat, kan die spread flink oplopen, en dan betaal je al een stuk van je verwachte winst voordat er iets gebeurd is. De niveaus waar veel uitstaat zijn daarom niet alleen interessanter om te lezen, maar ook goedkoper om in te handelen.
Waar de premium vandaan komt
Wat zo'n verzekering kost, hangt af van drie dingen, en het zijn precies de drie die je ook bij een echte verzekering zou verwachten.
Die derde is het stuk dat kopers het vaakst onderschat. Je kunt gelijk krijgen over de richting en toch verliezen, omdat je te weinig tijd kocht. De klok loopt altijd tegen de koper en altijd voor de verkoper.
De Greeks, zonder wiskunde
Die drie factoren hebben elk een naam gekregen, met een Griekse letter. Het zijn geen formules maar antwoorden op één vraag per stuk.
- Delta: hoeveel beweegt mijn optie mee
Als de onderliggende markt één punt beweegt, hoeveel verandert mijn optie dan? Bij een optie die precies op de strike staat is dat ongeveer de helft; ver in the money beweegt hij bijna een-op-een mee.
- Vega: wat doet meer verwachte beweging
Als iedereen ineens meer beweging verwacht, wordt mijn verzekering meer waard, ook al is er nog niets gebeurd. Dat werkt het sterkst als er nog veel tijd over is.
- Theta: wat kost het verstrijken van de tijd
Elke dag zonder beweging haalt er waarde af, en dat gaat sneller naarmate de afloopdatum dichterbij komt. Voor de verkoper is dit precies de bron van zijn verdienste.
- Gamma: hoe snel verandert delta zelf
Dit is de enige die over een andere Greek gaat, en het is de belangrijkste van de vier voor wie de gewone markt wil begrijpen. Daar gaat de derde pagina van dit deel over.
Waar het misgaat
Opties zien eruit als een goedkope manier om groot te spelen, en dat is precies de val. Je legt een klein bedrag in en kunt een veelvoud terugkrijgen. Wat er in de praktijk gebeurt is dat de meeste van die verzekeringen waardeloos aflopen, want zo is de prijs ook berekend. Wie ze koopt zonder te weten hoe de tijd tegen hem werkt, betaalt les-geld.
En let op de andere kant. Opties verkopen voelt als gratis geld tot het dat niet is: je int kleine bedragen, vaak, totdat er één beweging komt waar geen bovengrens aan zit. Dat is geen theoretisch gevaar maar de manier waarop rekeningen in dit hoekje verdwijnen.
Veelgestelde vragen
Moet ik opties gaan handelen?
Waarschijnlijk niet, en zeker niet als je nog aan het leren bent. Wij leggen het uit omdat de optiemarkt de gewone markt beïnvloedt, en dat wil je kunnen lezen. Zelf posities innemen in opties is een vak apart met eigen risico's.
Kun je meer verliezen dan je inlegt?
Als koper niet: je maximale verlies is de premium die je betaalde. Als verkoper wel, en bij een ongedekte verkochte call is er theoretisch geen bovengrens aan. Dat verschil is het belangrijkste dat er over opties te weten valt.
Wat is het verschil met een CFD of een future?
Bij een future of een CFD beweeg je een-op-een mee met de markt. Bij een optie koop je een recht met een einddatum, en betaal je voor de tijd en de verwachte beweging. Je kunt dus gelijk hebben over de richting en toch geld verliezen.
Wat betekent 0DTE?
Zero days to expiry: een optie die dezelfde dag afloopt. Dat deel van de markt is sinds een aantal jaren enorm gegroeid en is inmiddels een groot deel van het totale optievolume. Voor de gewone markt betekent het dat het indekken veel korter op de bal gebeurt.
Heb ik dit nodig voor de zes instrumenten?
Nee. De zes staan los hiervan en werken zonder. Dit is een extra laag die verklaart waarom een markt soms als vastgeplakt aanvoelt en dan ineens versnelt, en dat is nuttige context bij wat je op je scherm ziet.