Hoeveel er verhandeld is, per prijs
Waarom precies zeventig procent
Dat getal komt niet uit de handel maar uit de statistiek. Meet je lichaamslengte, schoenmaat of de tijd die mensen over een rit doen in een grote groep, dan zit het grootste deel rond het midden en worden de uitersten steeds zeldzamer. Die vorm heet een normale verdeling, en het gebied rond het midden waar ongeveer zeventig procent in valt, heet de eerste standaarddeviatie.
Volume in een sessie gedraagt zich net zo. Rond de prijs waar iedereen het over eens was, is bergen verhandeld; naar de randen toe steeds minder. De value area is niets anders dan die eerste standaarddeviatie, toegepast op volume in plaats van op lengte.
Daar zit meteen de nuttige kant aan. Zeventig procent is de zone waarbinnen de markt het eens was. De randen zijn de prijzen waar het eens-zijn ophield, en juist daar valt iets te verdienen of te verliezen.
Dezelfde vorm, een kwartslag gedraaid
Waarom volume zich zo gedraagt, is geen toeval. Een markt zoekt de prijs waar de meeste mensen willen handelen, en zodra hij die gevonden heeft, blijft hij daar tot er iets verandert. Prijzen ver daarboven of daaronder zijn voor de meeste deelnemers te duur of te goedkoop, dus daar gebeurt weinig. Dat is exact dezelfde reden dat er weinig mensen van 1,50 meter en weinig van 2,10 meter zijn: het midden trekt, de uitersten zijn zeldzaam.
Het verschil met lichaamslengte is dat een markt kan verschuiven. Vindt iedereen ineens dat het ergens anders hoort, dan ontstaat er een nieuwe bell curve op een nieuwe prijs, en de oude blijft als geschiedenis achter op de grafiek. Dat verschuiven is precies wat je op de eerste pagina zag als imbalance.
De drie niveaus die overblijven
- Value area high: de bovenrand
Boven deze prijs vond het grootste deel van de markt het te duur worden. Komt de koers hier de volgende sessie terug, dan is het de plek waar dezelfde verkopers vaak weer opduiken.
- POC: de zwaarste prijs
Het niveau waarop het meeste verhandeld is. Niet het midden van de beweging, maar de prijs waar de meeste mensen het eens waren. Koersen komen hier opvallend vaak naar terug.
- Value area low: de onderrand
Onder deze prijs vond het grootste deel het te goedkoop worden. Hetzelfde verhaal als boven, maar dan met kopers.
Het punt is niet dat deze lijnen magisch zijn. Het punt is dat je ze kunt uitrekenen uit wat er gebeurd is, in plaats van ze te tekenen op een plek die er achteraf mooi uitzag. Twee mensen die dezelfde sessie bekijken, komen op dezelfde drie niveaus uit. Bij handgetekende lijnen is dat zelden zo.
De vorm van de dag: P, b, D en B
Zet je het profiel van één hele dag naast elkaar, dan blijkt het steeds ongeveer dezelfde paar vormen aan te nemen. En die vormen hebben namen die je nooit meer vergeet, want de letter ís de vorm.
De letter is de vorm
Het aardige is dat je de vorm pas aan het eind van de dag zeker weet, maar halverwege al ziet ontstaan. Groeit het profiel de hele ochtend alleen aan de bovenkant, dan zit je in een P, en dan weet je dat de onderkant een dunne steel is waar de koers in één beweging doorheen kan zakken. Dat is geen voorspelling, het is aflezen wat er al gebeurd is.
En het gaat door naar de volgende dag. Een P van gisteren betekent dat er boven zwaarte ligt en onder een gat, en dat verandert wat je met een uitbraak aan elke kant doet. Twee dagen met dezelfde vorm boven elkaar zeggen samen meer dan elk van de twee apart.
Waarom hier niemand zich kan verstoppen
Dit is het argument dat wij het belangrijkste vinden aan deze manier van kijken. Een grafiek kun je op honderd manieren uitleggen, maar hoeveel er op elke prijs verhandeld is, is gewoon geteld. Dat is geen interpretatie en geen indicator die iemand heeft bedacht; het is de optelsom van wat er werkelijk van eigenaar wisselde.
En in de grote markten is die optelsom te groot om te sturen. Een enkele partij kan een dunne markt best even een kant op duwen, maar de stroom in een index of een grote grondstoffenmarkt is daar simpelweg te breed voor. Wie daar een positie van betekenis wil opbouwen, moet hem in stukken knippen en over uren of dagen uitvoeren. En dat is precies wat je in het profiel terugziet: de zwaarte blijft achter, of hij het nu wil of niet.
Daarom werkt dit ook zonder dat je hoeft te geloven wie er aan de andere kant zat. Je hoeft niemands bedoeling te raden. Je leest af waar het geld daadwerkelijk van hand wisselde, en dat spoor kan niemand achteraf uitvegen.
Vier dingen die aan de rand kunnen gebeuren
Hier gebeurt het echte werk. De koers komt bij de rand van de value area, en dan zijn er vier mogelijkheden. Ze zien er in het begin allemaal hetzelfde uit, en het verschil zit in het volume.
Vier afloopmogelijkheden, en ze beginnen gelijk
Hoe je ze uit elkaar houdt
- De uitbraakcandle zelf heeft veel volume
- De beweging erna houdt het volume vast
- Komt de koers terug voor een test, dan wordt hij daar opgevangen
- Diezelfde partij duwt hem weer de goede kant op
- Het volume neemt bij de tweede beweging opnieuw toe
- De uitbraak zelf heeft nog wel een piek volume
- De candles erna hebben steeds minder volume
- Er komt niemand bij; de belangstelling droogt op
- Zodra de koers terugkomt in de zone, stijgt het volume wél
- Dat terugkomen met volume is het signaal
Hoe wij dit gebruiken
Wij tekenen het volume profile over het laatste stuk beweging, niet over een vaste periode. Van het begin van de laatste impuls tot nu: dat is de veiling die er op dit moment toe doet. Daaruit komen de drie niveaus, en die trekken we door naar de sessies erna.
Daarna kijken we op een lager tijdsframe naar wat er aan die rand gebeurt. Is er absorption, blijft het volume laag, komt er een reeks imbalances? Dat is de order flow van de vorige pagina, ingezet op precies de plek waar het volume profile zegt dat het spannend wordt.
En dat sluit weer aan op onze eigen instrumenten: de positionering uit de COT-data zegt wie er zit, de macro zegt welke kant het kapitaal op wil, en dit zegt waar de order moet liggen. Alle drie tegelijk is zeldzaam, en juist dan is het interessant.
Waar het misgaat
De klassieke fout is het profiel over de verkeerde periode tekenen. Neem je een vaste week, dan gooi je twee verschillende veilingen door elkaar en krijg je een value area waar niemand ooit naar handelde. Neem je alleen de huidige beweging, dan meet je precies de veiling die nu loopt. Dezelfde grafiek, twee totaal verschillende sets niveaus.
En verwacht er geen precisie van die er niet is. Een value area is een gebied, geen lijn. Wie zijn stop een tik boven de value area high legt omdat het cijfer zo mooi uitkwam, wordt uitgestopt door ruis. Het gebied is de informatie; de exacte prijs is dat niet.
Veelgestelde vragen
Waarom niet gewoon steun en weerstand?
Omdat die uit prijs komen en dit uit volume. Een oude top is een plek waar de koers ooit draaide; de POC is de plek waar de meeste contracten van eigenaar wisselden. Vaak liggen ze dicht bij elkaar, en dan heb je twee onafhankelijke redenen in plaats van één.
Over welke periode teken ik het profiel?
Over de veiling die nu loopt: van het begin van de laatste duidelijke beweging tot nu. Voor daghandel gebruik je de vorige sessie. Een vaste week of maand geeft meestal een profiel dat twee veilingen door elkaar husselt.
Wat is een LVN precies goed voor?
Het is een prijs waar bijna niemand wilde handelen. Komt de koers er weer, dan is er weinig dat hem tegenhoudt en gaat hij er snel doorheen. Dat maakt ze ongeschikt als doel om te verkopen, en juist geschikt om doorheen te laten lopen naar het volgende dikke niveau.
Heeft dit zin op de weekgrafiek?
Ja, en daar is het zelfs stabieler. Hoe langer de periode, hoe minder de niveaus verschuiven. Voor wie een paar keer per maand handelt, is een profiel over de laatste grote beweging bruikbaarder dan een profiel per dag.
Is dit hetzelfde als de 3D-tool op jullie homepage?
Die tool laat precies dit zien, maar dan draaibaar, zodat je ziet hoe het profiel over de tijd is opgebouwd in plaats van alleen het eindresultaat. De onderliggende berekening is dezelfde: zeventig procent van het volume rond de zwaarste prijs.