Dezelfde markt, drie verwachtingen
Waarom hij normaal oploopt
Als je iemand voor drie maanden geld leent, kan er weinig misgaan. Leen je het voor dertig jaar, dan kan er van alles gebeuren: inflatie, een land dat in de problemen komt, of gewoon dat je het geld zelf nodig hebt. Voor die onzekerheid wil je betaald worden, en dus vraag je bij een langere looptijd een hogere vergoeding.
Drie dingen bepalen wat een obligatie moet opleveren. De looptijd, zoals hierboven. De verwachte inflatie: verwacht je drie procent geldontwaarding, dan wil je daar in elk geval bovenuit komen. En de rente van de centrale bank: die is de ondergrens, want je kunt je geld ook gewoon op een rekening zetten.
Waarom het korte stuk het eerst beweegt
Hier zit de sleutel. De rente van de centrale bank is per definitie een rente voor één nacht, dus hij werkt het sterkst door op leningen van drie maanden tot een jaar. Gaat die rente omhoog, dan schiet het korte stuk van de lijn omhoog.
Het lange stuk beweegt veel minder mee, want daar tellen andere dingen: de inflatie over tien of dertig jaar, en hoe betrouwbaar de uitgever is. Het gevolg is dat een reeks renteverhogingen de linkerkant van de lijn optilt terwijl de rechterkant blijft liggen, en dan kantelt hij vanzelf.
Wat een omgekeerde curve betekent
Als kort meer oplevert dan lang, zegt de markt eigenlijk: de rente staat nu hoog, maar dat houdt hij niet vol. Beleggers zetten hun geld liever voor langere tijd vast tegen een lagere vergoeding, omdat ze verwachten dat de rente straks nog lager is. En de reden dat de rente zou dalen, is meestal dat de economie het moeilijk krijgt.
- De markt verwacht dat de rente omlaag moet
- De dure financiering knijpt het geleende deel van de economie af
- Historisch ging dit vaak vooraf aan een periode van krimp
- Het verschuift de voorkeur van risico naar zekerheid
- Het is gratis en openbaar, dus iedereen kan het zien
- Wannéér er iets gebeurt; de vertraging is lang en wisselt sterk
- Hoe diep of hoe erg het wordt
- Of de aandelenmarkt meteen reageert; die kan nog lang doorlopen
- Of het deze keer ook zo werkt, want de omstandigheden verschillen
- Wat jij morgen zou moeten doen
Hoe je hem in één lijn bijhoudt
Je hoeft niet elke looptijd te volgen. Trek de korte rente van de lange af en je hebt één getal. Staat het boven nul, dan loopt de curve normaal op. Zakt het onder nul, dan is hij omgekeerd. Dat verschil is op elke financiële site als grafiek te vinden, gratis, en het is genoeg.
Let daarbij op het moment dat hij térugkeert naar boven nul. Dat is historisch vaak een veelzeggender moment geweest dan de omkering zelf, omdat het meestal betekent dat de centrale bank aan het verlagen is geslagen, en dat gebeurt zelden omdat het goed gaat.
Waar het misgaat
Mensen gebruiken dit als timingsinstrument en dat is het niet. Tussen een omkering en wat erop volgde zat historisch soms meer dan een jaar, en in dat jaar kon de aandelenmarkt nog flink doorstijgen. Wie op de omkering alles verkocht, had vaak lang ongelijk voordat hij gelijk kreeg.
En let op waar het vandaan komt. Een curve kan kantelen doordat het korte stuk stijgt of doordat het lange stuk zakt, en dat zijn twee verschillende verhalen. Het eerste is een centrale bank die remt; het tweede is een markt die zich zorgen maakt. Dezelfde vorm, andere oorzaak.
Veelgestelde vragen
Welke twee looptijden moet ik nemen?
De meest gebruikte combinaties zijn tien jaar tegen twee jaar, en tien jaar tegen drie maanden. Ze vertellen ongeveer hetzelfde en kantelen niet altijd tegelijk. Kies er een en blijf hem gebruiken, anders vergelijk je appels met peren.
Waar vind ik dit gratis?
Bij de databank van een centrale bank, en op de grotere financiële sites en charting-platforms. Je hoeft nergens voor te betalen; dit is openbare informatie.
Werkt dit ook voor Europa?
Ja, met dezelfde logica en eigen cijfers. Let er wel op dat de eurozone meerdere uitgevers heeft met verschillende betrouwbaarheid, dus het lange stuk is er minder eenduidig dan in Amerika.
Hoe vaak moet ik kijken?
Eén keer per week is ruim voldoende. Dit is de traagste informatie die er is; binnen een dag verandert er niets dat ertoe doet.
Moet ik hierop handelen?
Niet rechtstreeks. Gebruik het om te weten in welke fase je zit, en laat de instap uit de snellere lagen komen. Zo gebruiken wij het ook: als achtergrond bij het instrument over macro-economie.